21ste eeuwse vaardigheden

Wat zijn 21ste eeuwse vaardigheden?

De 21ste eeuwse vaardigheden zijn vaardigheden waarvan verondersteld wordt dat mensen deze nodig hebben om succesvol te kunnen participeren in de 21ste eeuw. Het gaat om het succesvol ‘mee kunnen doen’ in de maatschappij: als leerling, als burger en als toekomstig werknemer.

Om welke vaardigheden gaat het dan precies?

Er zijn meerdere (internationale) onderzoeken geweest. Als ik ga zoeken naar de herkomst van de 21st century skills, kan ik aangegeven dat er verschillende indelingen zijn (P21 / Trilling & Fadel, 2009; KSAVE-model; DeSeCo-project en anderen). Ook is het overzicht van Marzano & Heflebower (2012) zijdlings betrokken. Zij onderscheiden:

Cognitieve vaardigheden

  1. Analyseren en gebruiken van informatie
  2. Hanteren van complexe problemen en vraagstukken
  3. Creëren van patronen en mentale modellen

Conatieve vaardigheden

  1. Jezelf begrijpen en controleren
  2. Begrip van en interactie met anderen

Conatieve vaardigheden hebben betrekking op jou als persoon en omgang met anderen. Onder de vijf verschillende vaardigheden zitten wel andere begrippen; bij het hanteren van complexe problemen en vraagstukken zitten bijvoorbeeld de betrokken begrippen: het hebben van focus, multitasking, convergent (analytisch) en divergent (creatief) denken. Er is van divergent denken sprake wanneer het probleem verschillende oplossingen of antwoordmogelijkheden toelaat. Het convergente denken vindt plaats wanneer er sprake is van problemen waarvoor slechts één oplossing de juiste of verreweg de beste is en deze oplossing wordt geheel door de in het probleem gegeven informatie bepaald. Bovendien is de in het probleem geboden informatie voldoende om tot de oplossing van het probleem te komen. Convergent denken is logisch en leidt tot unieke of weinig oplossingen die ten uitvoer kunnen worden gebracht.. Bij het creëren van patronen en mentale modellen kijken we naar graphic organizers, visuele modellen, visualisatie en mentale herhaling.

Een andere veel aangehaalde bron is Wagner (2008), die over survival skills spreekt:

  • Critical thinking
  • Collaboration and leadership
  • Agility and adaptability
  • Initiative and entrepreneurialism
  • Effective oral and written communication
  • Accessing and analyzing information
  • Curiosity and imagination

In internationaal verband in een Research &Development programma opgezet op basis van het KSAVE model (ATC21S), waarbij in eerste instantie is gekozen voor learning through digital networks en collaborative problem solving. Griffin ea (2012) beschrijven de planning van deze R&D opzet, geheel volgens een RDD opzet. Het is echter de vraag of de RDD opzet nog past in deze tijd.

De SLO (Thijs, 2013) heeft een voorlopige studie gemaakt van de 21st century skills in het kader van de reactie op het KNAW onderzoek naar de digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs. De SLO heeft een paar wijzigingen aangebracht. Ten opzichte van Trilling en Fadel (2009) en Voogt en Pareja Roblin (2010), hebben zij taal en rekenen er uit gehaald, maar tegelijkertijd zelfregulering toegevoegd, mede op basis van een analyse van het KSAVE model. Op basis van hun (voorlopige) analyse komen zij op de volgende vaardigheden.

Creativiteit Samenwerken
Kritisch denken Digitale geletterdheid
Probleem oplossende vaardigheden Sociale en culturele vaardigheden
Communiceren Zelfregulering

Kennisnet heeft voor het Nederlandse onderwijs deze 21ste eeuwse vaardigheden geoperationaliseerd in het volgende schema:Model21CSKN

Deze overzichten wijzen allemaal globaal in dezelfde richting, hetgeen ook de stelling van Voogt en Pareja Roblin was. Echter, het benoemen van de vaardigheden is nog maar de eerste stap. Sommige termen komen nu voor in de kerndoelen, andere zijn redelijk nieuw en vragen nog om nadere uitwerking. Sommige termen zijn wellicht heel duidelijk (samenwerken, communiceren), maar andere geven aanleiding voor uitgebreide interpretatie en debat. Een voorbeeld is het begrip creativiteit. Aan de interpretatie van het begrip (en mogelijk ook wel het eigenaarschap van het begrip, namelijk de cultuursector of de innovatiesector), kun je behoorlijk veel tijd besteden.

 

Sinds 2016 is er een update gekomen op het schema van Kennisnet.

Het nieuwe model voor 21e eeuwse vaardigheden bouwt voort op het oude, dat is ontwikkeld door Kennisnet. Een belangrijk verschil met Model voor 21e eeuwse vaardighedenhet oorspronkelijke model is dat het onderwerp ‘digitale geletterdheid’ niet meer zelfstandig voorkomt. Het is uitgesplitst in de vier zelfstandige vaardigheden: ict-basisvaardigheden, mediawijsheid, informatievaardigheden (het omgaan met grote hoeveelheden informatie) en computational thinking.

“We wilden alle vaardigheden zo clean mogelijk presenteren”, zegt Petra Fisser van SLO – nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, dat samen met Kennisnet dit model verder heeft uitgewerkt. “We hebben ook stippellijnen tussen de vaardigheden gezet, om aan te geven dat ze elkaar aanvullen en overlappen. Bij het oplossen van problemen moet je bijvoorbeeld ook creatief kunnen denken.” Meer informatie over dit model vindt je op de SLO website.